เปิดเรื่องราวเกี่ยวกับ ปี่นอก เครื่องดนตรีไทยชิ้นเอกในวงปี่พาทย์

เปิดเรื่องราวเกี่ยวกับ ปี่นอก เครื่องดนตรีไทยชิ้นเอกในวงปี่พาทย์

                เสน่ห์ของดนตรีไทยคือความไพเราะที่แฝงไว้ด้วยเอกลักษณ์เฉพาะตัว แต่ละทำนองแต่ละบทเพลงมีกลิ่นอายของความนุ่มนวล เรียบง่าย ซึ่งปัจจุบันเป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปว่าไม่ได้หาชมหรือหาฟังกันได้ง่าย ด้วยว่าต้องอาศัยเครื่องดนตรีหลายชนิดรวมถึงความสามารถเฉพาะตัวของผู้บรรเลง อีกทั้งทำนองและการขับร้องยังเป็นที่นิยมสำหรับคนบางกลุ่มเท่านั้น สำหรับบทความนี้เราชวนมาเปิดเรื่องราวเกี่ยวกับเครื่องดนตรีชิ้นเอกในวงดนตรีไทยหรือวงปี่พาทย์นั้นก็คือ ปี่นอก ก่อนอื่นมาทำความเข้าใจกันว่า ปี่ เป็นเครื่องดนตรีที่ทำจากไม้ โดยมากเป็นไม้ชิงชัน ไม่พยุง รูปร่างจะกลึงให้เป็นรูปบานบริเวณหัวและท้าย บริเวณตรงกลางป่อง ส่วนปากจะใช้ชันหรือวัสดุอื่นที่นำมาหล่อเสริม เป็นเครื่องดนตรีที่มีทั้งหมด 6 รู โดยสามารถเป่าได้มากถึง 24 เสียง จัดอยู่ในหนึ่งในสามของชนิดปี่ทั้งหมด เอกลักษณ์ของปี่ชนิดนี้คือให้เสียงสูงสุดในบรรดา 3 ชนิด นิยมนำมาเล่นใน วงปี่พาทย์ ที่ปัจจุบันหาชมการแสดงสดได้ยากเนื่องจากนิยมแสดงในโอกาสพิเศษและวันสำคัญเท่านั้น อย่างงานทางศาสนพิธี งานมงคลต่าง ๆ

ปี่นอก กับที่มาของเสียงสูงสุดอันเป็นเอกลักษณ์

ปี่นอก

                ในบรรดาปี่ 3 ชนิด ปี่นอกให้เสียงสูงสุดซึ่งเกิดจากลักษณะขนาดเล็กและแหลมของเครื่องดนตรี นอกจากนั้นยังมีความยาวราว 31 เซนติเมตร กว้างราว 3.5 เซนติเมตร ส่วนหัวและท้ายเหมือนปี่ทุกชนิดคือหัวบานและท้ายบาน สำหรับเสียงสูงสุดที่เกิดขึ้นมาจากบริเวณเลาปี่หรือส่วนที่ป่องนั้นมีทั้งหมด 6 รูป ดังนั้นหากมองจากภายนอกแล้วไม่ได้แตกต่างจากปี่ชนิดอื่นมากนัก ดูผิวเผินจะแยกไม่ออกแต่หากเมื่อเล่นเสียงแล้วจะเข้าใจได้ว่าเป็นปี่นอกด้วยเสียงสูงสุดเฉพาะตัวนั่นเอง

                ส่วนการเล่นปี่นอก หากคุณเคยดูการแสดงดนตรีไทยจะพบได้ว่าเป็นเครื่องดนตรีที่ผู้เล่นจะต้องนั่งพับเพียบหรือขัดสมาธิ จากนั้นจับปี่โดยให้รูบังคับอยู่ส่วนบท สำหรับการจับปี่นั้นตามประเพณีนิยมจะใช้มือขวาอยู่ด้านบน มือซ้ายอยู่ด้านล่าง ส่วนนิ้วหัวแม่มือทำหน้าที่ค่ำอยู่ด้านใต้เลาปี่ ระหว่างการเล่นผู้เล่นจะนั่งลำตัวตรง ด้วยลักษณะการเล่นนี้เองทำให้นักดนตรีดูสง่า สร้างความรู้สึกและบรรยากาศให้วงดนตรีดูขลังขึ้นไปอีก ไม่นับกับการแต่งกายที่มักจะเน้นการแต่งกายที่สวยงาม แต่งกายด้วยผ้าไทย สะท้อนเอกลักษณ์ความเป็นไทยอย่างแท้จริง

ปี่นอก

 http://article.culture.go.th/index.php/layouts-modules-positions/3-column-layout-2/261-2021-07-21-05-14-40

เสน่ห์ของเสียง ปี่ นอก กับการแสดงสะท้อนศิลปวัฒนธรรมไทย

                คนที่ให้ความสนใจในเรื่องดนตรีย่อมเกิดข้อสงสัยว่าแล้วปี่นอกนิยมนำไปเล่นในวงดนตรีชนิดไหน เพราะด้วยเสียงสูงสุดนี่ย่อมสร้างสีสันและความไพเราะที่ไม่เหมือนเครื่องดนตรีชนิดอื่น…สำหรับปี่ชนิดนี้จะนิยมนำมาเล่นในวงปี่พาทย์ชาตรี ซึ่งเป็นการประสานเสียงดนตรีหลายชนิดเข้าด้วยกัน หนึ่งในนั้นคือปี่นอก ซึ่งหากย้อนวันวานแล้วเป็นการแสดงที่พบหลักฐานว่าเกิดขึ้นตั้งแต่สมัยสุโขทัย ส่วนในวันนี้เราจะคุ้นเคยกันเกี่ยวกับวงปี่พาทย์ชาตรีคือ เป็นวงดนตรีที่เล่นประกอบการแสดงหนังตะลุง รำมโนราห์ ซึ่งเป็นศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นภาคใต้ที่วันนี้ก็ยังคงหาชมได้

                นอกจาก ปี่นอก จะเล่นในวงดนตรีวงปี่พาทย์ชาตรีแล้ว ยังนำมาเล่นในวงปี่พาทย์ไม้แข็งหรือเพลงประกอบการแสดง เช่น ลิเก โขน ละคร ซึ่งเป็นเครื่องดนตรีชูโรงที่สร้างอรรถรสได้เป็นอย่างดี นอกจากนั้นแล้วในอดีตมักนิยมเล่นในโอกาสพิเศษและวันสำคัญต่าง ๆ ได้แก่ งานทำบุญเลี้ยงพระ งานไหว้ครูดตรีไทย รวมถึงศาสนพิธีต่าง ๆ ด้วย ดังนั้นด้วยเหตุผลนี้เราจึงไม่ได้ค่อยได้ยินการบรรเลงปี่นอกเดี่ยว ๆ หรือพบ หาฟังได้ทั่วไป เนื่องจากนิยมนำมาเล่นบรรเลงเพลงประกอบการแสดงบางประเภทเท่านั้น แตกต่างจากในอดีตที่พบได้บ่อย หาฟังได้ง่าย

                อีกหนึ่งวงดนตรีไทยที่นำ ปี่ นอก มาเป็นพระเอกเล่นในวงคือวงปี่พาทย์ไม้นวม มีลักษณะคล้ายกับวงปี่พาทย์ไม้แข็ง แตกต่างกันที่มีความนุ่มนวลกว่า ด้วยความไพเราะที่แตกต่างกันนี้เองทำให้นำมาเล่นประกอบการแสดงละคร รวมถึงการบรรเลงเพลงในงานมงคลต่าง ๆ

มือใหม่หัดเล่น ปี่นอก ต้องรู้ เก็บรักษาอย่างไรให้พร้อมสำหรับการเล่นดนตรีอยู่เสมอ

            วิธีการเก็บรักษาปี่นอก ปี่นอกเหมือนเครื่องดนตรีอื่น ๆ ที่ต้องการการดูแลรักษาเพื่อให้พร้อมสามารถนำมาใช้บรรเลงเพลงได้ตามวาระโอกาสสำคัญต่าง ๆ สำหรับมือใหม่คนไหนที่อยากจะรู้วิธีในการดูแลและเก็บรักษา เรามีมาแนะนำ

                ปี่นอกเป็นเครื่องดนตรีชนิดเป่า ดังนั้นสิ่งสำคัญที่นักดนตรีจะต้องดูแลอยู่เสมอคือความสะอาด โดยหลังเป่าทุกครั้งจะต้องสะบัดน้ำลายออกให้หมด จากนั้นนำไปตากลมให้แห้ง และเก็บใส่กล่องหรือซองให้มิดชิด เป็นวิธีดูแลง่าย ๆ ที่ต้องอาศัยความสม่ำเสมอและทำเป็นนิสัยเพื่อความสะอาด พร้อมสำหรับการนำมาบรรเลงเพลง

                จากเรื่องราวข้างต้นจะเห็นว่าปี่นอกมีบทบาทในการแสดงดนตรีของวงปี่พาทย์หลายชนิด จึงนับได้ว่าเป็นพระเอกในวงดนตรีไทยที่ขาดไม่ได้ เพราะช่วยสร้างความมีมิติในการเพลง ทั้งยังให้ความรู้สึกตามแต่ทำนองที่มีความหลากหลาย ทั้งให้ความรู้สึกเศร้า สนุก ตื่นเต้น เรียกได้ว่าเป็นเครื่องดนตรีที่มีความสำคัญไม่น้อยกว่าชนิดอื่น ๆ ผู้ที่สนใจอยากจะเรียนรู้เกี่ยวกับการเล่นเครื่องดนตรีชนิดนี้จึงต้องอาศัยความตั้งใจและฝึกฝนไม่แพ้เครื่องดนตรีชนิดอื่น เพราะเสียงสูงสุดของปี่นอกจะโดดเด่นและกลมกลืนในเวลาเดียวกันได้ด้วยฝีมือการเล่นโน้ตที่มีความแม่นยำของนักดนตรี โดยวันนี้หากสนใจอยากจะเรียนเล่นปี่นอกก็ไม่ใช่เรื่องยากนอกจากเริ่มต้นเรียนรู้ด้วยตัวเองผ่านการเรียนออนไลน์แล้ว ยังสามารถที่จะเข้าเรียนที่สถาบันดนตรีได้โดยตรงอีกด้วย

                เพราะดนตรีไทยไม่ว่าจะผ่านไปกี่ยุคสมัย ความมีเอกลักษณ์คือเสน่ห์ที่ทำให้ยังคงเป็นเพลงที่ไพเราะ สะท้อนวัฒนธรรมอยู่ ดังนั้นไม่ว่าจะเป็นปี่นอกหรือเครื่องดนตรีชนิดไหนจึงควรค่าแก่การอนุรักษ์ไว้ซึ่งความเป็นไทย หากคุณเป็นคนหนึ่งที่สนใจในเครื่องดนตรีไทยอย่างปี่นอกหรือชนิดอื่น ๆ วันนี้แม้จะหาฟังสดยาก ก็ยังสามารถหาฟังได้ในอินเทอร์เน็ตอย่างยูทูบหรือกลุ่มของคนที่สนใจในเครื่องดนตรีไทยบนเฟซบุ๊ก เอาเป็นว่าใครสนใจและอยากลองฟังบ้างไปลองหาฟังกันได้ แล้วคุณจะสัมผัสได้ถึงเอกลักษณ์ความเป็นไทยที่แฝงอยู่ในทุกท่วงทำนองเพลง

Credit by : Ufabet